Hành hương đền Sòng Sơn Thanh Hóa

“Đền Sòng thiêng nhất xứ Thanh” là câu nói quen thuộc của bất kỳ con hương nhất tâm nào khi nhắc đến đền Sòng Sơn Thanh Hóa. Thể hiện sự tôn kính trọng vọng bậc thánh ngài linh thiêng được thờ ở đền. Hãy cùng Oản Cô Tâm tìm hiểu về kiến trúc cùng những kinh nghiệm chiêm bái ngôi đền thiêng nhất xứ Thanh này.

Đền Sòng Sơn thờ ai?

Được biết, đền Sòng thờ rất nhiều các vị thánh tại đây, tuy nhiên, vị thánh được thờ chính tại nơi trọng vọng nhất trong đền đó chính là Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên. 

Xem thêm: Chầu Cửu Đền Sòng cũng được thờ tự tại đền Sòng Sơn Thanh Hóa?

Người ta còn gọi nơi đây là “thánh đường tôn thờ nữ thần Liễu Hạnh”. Bởi theo một truyền thuyết được nhân dân trong vùng kể lại rằng: Vào khoảng năm Vĩnh Tộ đời vua Lê Thần Tông (1619 – 1628), một ông lão người làm Cổ Đam, trang Phú Dương, Tống Sơn, phủ Hà Trung (Nay là làng Cổ Đam, Lam Sơn, thị xã Bỉm Sơn, Thanh Hóa) được tiên chúa nhập hồn báo mộng: “Hãy về nói với dân làng dựng cho ta một ngôi đền để ta ngự, ta sẽ phù hộ cho các ngươi.” Vâng theo lời tiên Chúa, vào một buổi sáng cuối tháng Giêng, ông lão mang một cây gậy tre đến mảnh đất nay là đền Sòng rồi cắm xuống, thắp hương mà khấn rằng: “Nếu cây gậy này mà tươi tốt thì chúng con sẽ chọn đất này để lập đền tôn thờ tiên chúa.”

Ít lâu sau, cây gậy như có phép lạ, đã nảy lá, đâm măng và lớn lên thành bụi tre tươi tốt. Không ai dám chặt đẫn bụi tre này. Từ đó, người ta gọi bụi tre này là tre Thần và lập đền thờ nghiêm cẩn phụng thờ Thánh Mẫu.

Xem thêm: Hệ thống các vị thần linh Tứ Phủ bạn cần biết.

đền sòng sơn thờ ai
Đền Sòng Sơn xưa

Lịch sử kiến tạo đền Sòng

Như truyền thuyết đã kể trên, đền Sòng được xây dựng khoảng năm Vĩnh Tộ, đời vua Lê Thần Tông. Nhưng cụ thể vào ngày tháng năm nào thì không ai rõ. 

Ban đầu, ngôi đền được lập đơn sơ với mục đích chính là nơi phụng thờ Mẫu Liễu Hạnh. Sau này, nhờ con hương, đệ tử tứ phương nhất tâm công đức, ngôi đền được tu bổ khang trang như ngày nay.

đền sòng sơn
Đền Sòng ngày nay

Năm thứ 33 niên hiệu Cảnh Hưng, thời vua Lê Hiển Tông (khoảng năm 1773), Hoàng Thái Hậu nhà Lê cùng Vương phi Đặng Thị Huệ (vợ chúa Trịnh Sâm) vào đền Sòng Sơn làm lễ cầu tự, đã phát âm công đức 50 lạng bạc cho dân sở tại tu sửa lại đền và xây chiếc cầu đá xanh hình vòm bắc qua con suối trước đền.

Sau đó, đền trải qua nhiều đợt tu sửa nữa. Theo bản dịch các văn bia công đức tu sửa đền Sòng Sơn của Viện Hán Nôm Việt Nam thì đền Sòng được tu bổ qua nhiều giai đoạn:

  • Lần thứ nhất vào năm Duy Tân thứ 6 (1912)
  • Lần thứ hai vào năm Khải Định thứ tư (1919)
  • Lần thứ ba vào năm Bảo Đại thứ ba (1928)
  • Lần thứ tư vào năm 1998 sau khi đền bị bom đạn chiến tranh tàn phá.

Đáng lưu tâm nhất là vào lần tu sửa thứ 3, khi thợ đào đất để xây dựng bức bình phong trước cửa chính, họ đã tìm thấy một cái tráp bằng đồng hình chữ nhật. Mở cái tráp ấy ra, họ thấy một cuốn sách có rất nhiều tờ bằng đồng ghi niên hiệu Vĩnh Tộ đời Lê Thần Tông và chép lại lịch sử gia đình nữ thần Vân Hương. Điều này càng khiến ngôi đền trở nên linh thiêng hơn bao giờ hết.

Năm 1993, đền Sòng Sơn đã được Bộ Văn Hóa – Thông Tin (nay là bộ Văn Hóa – Thể Thao – Du Lịch) công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc Gia.

Kiến trúc

Đền Sòng Sơn được xây dựng hướng mặt về phía Bắc, tọa lạc trên thế đất “Hữu Bạch Hổ, Tả Thanh Long” rất đẹp. Ngay trước cửa đền là một hồ nước tự nhiên hình bán nguyệt quanh năm xanh trong. Người ta gọi đó là hồ cá Thần. Bởi tương truyền rằng, cứ đến khoảng cuối Tháng Giêng, hồ lại có một đàn cá toàn thân màu đỏ lũ lượt kéo về bơi lội trong hồ. Nhưng cứ hết lễ hội đền Sòng thì đàn cá tự nhiên biến mất. Người dân đồn rằng đó là các Nàng tiên trên thượng giới hóa phép về để hầu Tiên Chúa Thánh Mẫu Liễu Hạnh.

Phía trước đền là chiếc cầu đá do Bà Hoàng Thái Hậu nhà Lê phát tâm công đức. Cầu được làm từ đá xanh, bắc qua con suối trong veo róc rách quanh năm góp phần làm tăng vẻ đẹp nên thơ cho ngôi đền. 

Con suối này chảy dọc về phía Đông hợp lưu cùng mạch nước ngầm chín miệng giếng thiêng không bao giờ cạn nước. Nhân dân cũng đã xây dựng một ngôi đền cạnh những miệng giếng này. Ngôi đền đó chính là nơi phụng thờ Cô Chín Giếng hay Cô Chín Sòng Sơn anh linh tài giỏi. Ngôi đền cách đền Sòng khoảng 1km về phía Đông. Tìm hiểu thêm về đền Cô Chín Sòng Sơn và đền Cô Chín Giếng.

Hiện nay, đền Sòng được xây dựng rất khang trang và uy nghiêm. Bước quan cổng Tam Quan rộng lớn của đền du khách sẽ thấy tượng Phật bà Quan Âm Bồ Tát. Tiến sâu vào bên trong là khu vực đền chính gồm 3 cung thờ của đền.

Đầu tiên là cung đệ tam. Đây là nơi thờ Hội Đồng Thánh Quan, trong đó, thờ các Ông Hoàng và các Cô đệ tử, nổi bật có ông Hoàng Bơ, Ông Hoàng Bảy. Tại cung này, cũng phối thờ cả Đức Thánh Trần Hưng Đạo Đại Vương.

Tiến bước vào bên trong là cung đệ nhị, đây là nơi thờ Vua Cha Ngọc Hoàng (Vua Cha của Thánh Mẫu Liễu Hạnh) cùng các Quan.

Sâu trong cùng là cung Đệ Nhất. Đây là khu vực cung cấm, rất ít khi được mở cửa, trừ những ngày lễ rước Thánh Mẫu vào tháng hai âm lịch. Thông thường, con hương chỉ được phép bái vọng từ bên ngoài cửa cung cấm. Nơi đây, đặt tượng thờ Thánh Mẫu dáng ngồi uy nghi mà khoan dung độ lượng. Hai bên là hai đệ tử thân tín: Quế Nương và Nhị Nương. Quế Nương khoác trên mình bộ trang phục màu hồng. Nhị Nương trong trang phục xanh lam. Hau gian bên có tượng thờ Mẫu Thoải và Mẫu Thượng Ngàn.

đền sòng thờ mẫu liễu hạnh
Tượng thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh

Khắp các cột và xà ngang trong đền đều được khắc họa tiết trang trí với 26 cuốn thư, hoành phi, câu đối suy tôn, ca ngợi những công đức và sự linh thiêng của Thánh Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên.

Lễ hội đền Sòng

Ngày 10 – 26/2 âm lịch hàng năm, đền lại tổ chức lễ hội đền Sòng Sơn. Trong đó, ngày 25 là ngày chính hội, được cho là ngày Thánh Mẫu hạ giới. Mặc dù thời gian chính hội chỉ diễn ra trong vòng 1 ngày nhưng người dân phải chuẩn bị cho nó trước đó cả một tháng để mọi việc được trơn tru, bài bản, thể hiện sự thành kính với Thánh Mẫu.

Xem thêm: Hệ thống ngày tiệc các vị thần linh Tứ Phủ dành cho đệ tử nhất tâm.

Lễ hội đền Sòng cũng bao gồm phần Lễ và phần Hội.

Quan trọng nhất trong phần lễ chính là lễ rước Thánh Mẫu Liễu Hạnh từ đền Sòng đến đền Chín Giếng và tế nữ quan. Sau khi già làng Cổ Đạm thắp một tuần nhang cáo yết Thánh ban cho dân làng một năm an khang thì bắt đầu tổ chức rước Mẫu. Đi trước đoàn rước là chiêng, trống rồi đến ban thờ đặt những lễ vật và đồ tế. Trên bàn thờ bày biện đồ cúng lễ, hòm đựng những đồ giấy màu vàng óng ánh và tô màu sắc tượng trưng cho phục trang, hoa khăn của Thánh Mẫu. Tiếp sau đó là kiệu Thánh Mẫu. Cùng với đó là 16 cô giá đồng trinh trang phục sặc sỡ đi giật lùi trước kiệu Thánh Mẫu. Sau kiệu cũng có mười sáu cô gái đồng trinh như vậy cầm lư hương, tung hoa, cầm lá che kiệu. Sau khi rước Thánh mẫu vào chính tẩm an vị thì bắt đầu tế nữ quan. 

Phần hội được tổ chức vui tươi, nhằm kết nối cộng đồng với những trò chơi dân gian như đánh vật, thi hát đối chầu văn,…

Kinh nghiệm sắm lễ đền Sòng Sơn Thanh Hóa

Con hương đệ tử nhất tâm hàng năm thường về đần dâng bái Thánh Mẫu Liễu Hạnh cầu một năm bình an, nhiều tài lộc cho gia quyến. Thời điểm tốt nhất cho gia chủ đến chiêm bái tại đền là vào khoảng tháng Giêng đến Tháng hai. Không nên đi vào ngày chính hội. Bởi ngày chính hội có rất đông con hương cả nước đổ về đền. Khi đó, gia chủ sẽ rất vất vả và khó khăn để vào đền khấn bái Thánh Mẫu. 

Về mâm lễ dâng hương Thánh Mẫu. Kinh nghiệm dành cho khách hành hương nên dắm các lễ vật có màu đỏ là chủ đạo. Bởi Mẫu Liễu Hạnh chứng tòa Thánh Mẫu màu đỏ. Tại hầu hết các đền thờ mẫu Liễu Hạnh, các lễ vật cơ bản phải sắm gồm một đĩa hoa, đĩa quả với nhiều loại quả khác nhau, cơi trầu, thẻ hương, giấy tiền, cút rượu, xôi thịt, cánh sớ và một quanh oản thành kính dâng bái.

Thông thường sau khi dâng tiến những lễ vật này, đợi hết một tuần hương, bạn sẽ phải hạ toàn bộ những lễ vật này xuống, riêng cánh sớ và giấy tiền phải đem đi hóa. Nếu bạn muốn có một lễ vật có thể dâng cúng lâu dài trên ban thờ thánh thì có thể tham khảo Oản Tài Lộc. Oản Tài Lộc có thể được lâu với thời gian khoảng 6 tháng được trang trí tỉ mỉ, trang trọng rất thích hợp đặt trong không gian cúng lễ.

Oản dâng Mẫu Liễu Hạnh thường là oản có màu đỏ. Để thêm phần thành tâm, thành kính, con hương thường sắm những quanh oản được đầu tư, trang trí tỉ mỉ, tạo hình cách điệu hoa văn cho thêm phần đặc sắc, lộng lẫy, mang nhiều ý nghĩa tốt lành. Với kiểu oản lễ đặc biệt như vậy, bạn khó có thể tìm kiếm được ở những đơn vị bán oản thông thường mà phải tim đến Oản Cô Tâm.

oản tài lộc
Oản dâng lễ Mẫu Liễu Hạnh đền Sòng

 

oản tài lộc
Oản dâng Mẫu Liễu Hạnh nên mang sắc đỏ sẽ thành tâm hơn cả

Oản Cô Tâm là đơn vị chuyên làm oản nghệ thuật với nhiều màu sắc và họa tiết trang trí mang ý nghĩa tâm linh phục vụ cho nhu cầu cúng bái, lễ lạy của khách hành hương. Với quanh oản vàng lễ Mẫu Thoải, khách hàng hoàn toàn an tâm khi mua hàng tại Oản Cô Tâm bởi quanh oản vàng sẽ được chúng tôi trang trí cách điệu với hoa lụa trang nhã cùng cành vàng lá ngọc, tạo nên quanh oản vừa đẹp, vừa kiêu sa lại hoàn toàn phù hợp với văn hóa tín ngưỡng tâm linh thờ cúng của người Việt, cực kỳ thích hợp để dâng lên cửa thánh mẫu cầu tốt lành đầu năm cho gia đình.

Kinh nghiệm di chuyển đến đền Sòng Sơn

Đền Sòng tọa lạc tại phường Lam Sơn, thị xã Bỉm Sơn, Thanh Hóa, ngay gần quốc lộ 1A hướng Hà Nội – Thanh Hóa. Bởi vậy, lộ trình di chuyển cùng phương tiện đến đền khá thuận tiện.

Nếu đi bằng xe khách, bạn có thể đến bến xe Giáp Bát để bắt xe đến thị xã Bỉm Sơn đi đường QL1A. Đến gần đền, bạn nói nhà xe cho xuống. Thời gian di chuyển bằng xe khách khoảng 4 tiếng.

Nếu đi bằng ô tô – 122km – 2h30p – đường cao tốc – có trạm thu phí: Từ Hà Nội đi vào cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, tiếp tục vào Cao Tốc Ninh Bình – Hà Nội – về thành phố Ninh Bình rẽ vào đường Trần Nhân Tông – rẽ vào QL1A – rẽ theo tại biển báo dành cho đền Sòng.

Lộ trình di chuyển bằng ô tô

Nếu đi bằng xe máy – 116 km – hơn 3 tiếng: Từ Hà Nội bạn đi dọc QL1A qua Thành phố Ninh Bình, qua thành phố Tam Điệp – rẽ theo các biển báo dành cho đền Sòng.

Lộ trình di chuyển bằng xe máy
Bài viết liên quan
03 4545 5959
×

ĐĂNG KÝ TƯ VẤN OẢN LỄ MIỄN PHÍ

×

CHỈ ĐƯỜNG

Phone Tin nhắn MESSAGE ZALO CHAT Địa chỉ